Теңге бағамы мен инфляцияның корреляциясы (лаг 1 ай)

2015 жылғы тамыздан бастап (еркін өзгермелі бағамға көшу) АҚШ долларына қатысты теңге бағамының айлық өзгерісі мен инфляция арасындағы корреляцияны әртүрлі лагтармен есептесек, екі фактор анық байқалады:

Бағам өзгерісінің әсер ету лагы ең көп екінші айға тиесілі, басқаша айтқанда, теңгенің АҚШ долларына қатысты бағамының өзгеруі келесі айда инфляцияның артуына әсер етеді.

Теңге бағамы мен инфляция арасында 1 ай лагпен 0,47 деңгейінде орташа корреляция бар. 0,47 корреляция бағамның инфляцияға қосатын үлесі шамамен 22% екенін көрсетеді.

Келесі графиктен бағамның инфляцияға бір ай лагпен әсерін көруге болады: онда жағдайдың көбінде инфляцияның жоғары болуына валютаның күрт құнсыздануы ілесіп жүретіні анық көрінеді.

Биылғы инфляцияның айлық көрсеткіштеріне қарасақ, ең жоғары инфляция жылдың алғашқы үш айында байқалады, бұл екі фактордың салдары:

• азық-түлік құнының маусымдық өсуі, өйткені әдетте алғашқы үш айда бағалар көтеріледі және бұл алдыңғы жылдардың бәрінде де байқалған
• жыл басында тарифтердің өсуі

2025 жылғы сәуірден бастап инфляцияның төмендеуі, ал тамыз бен қыркүйекте оның күрт өсуі байқалады, бұл шілде мен тамыздағы валютаның 2,71 және 1,99 % (екі айда 4,75%) құнсыздануына сәйкес келеді.

2025 жылғы қыркүйек пен қазанда бағам тұрақтанып, инфляция сәйкесінше 0,5% және 0,8% дейін баяулады. Желтоқсан дәстүрлі түрде проинфляциялық ай болып саналады, алайда теңгенің айтарлықтай нығаюы мен тарифтерді қатыру менің күтуім бойынша инфляцияның өсу қарқынын азайтуы тиіс.

Қазіргі жағдайда базалық мөлшерлеме үш жылдан астам уақыт жоғары деңгейде тұр және оның инфляцияны тежеуге күші жетпейді, сондықтан теңге бағамына әсер ететін факторлармен жұмыс істеу керек. Басқаша айтқанда, бағам мен инфляцияның арасында орташа байланыс болғандықтан, теңгені қолдау инфляцияға оң әсер етеді.

Ол үшін елдің ақша-кредит саясатындағы қазіргі теңгерімсіздіктерді жою қажет: олар қазір елден капиталдың ағып кетуін ынталандырып, теңге бағамына әсер етуде. Сондай-ақ мемлекеттің ішкі қарыздарын сыртқы қарыздармен алмастыру есебінен нарықтағы валюта ұсынысын арттыру керек. 6-12 ай қысқа мерзімді кезеңде теңгені қолдау инфляциялық күтулер мен инфляцияның өзін азайтуға және базалық мөлшерлемені төмендетуге мүмкіндік береді; менің болжамым бойынша, бір жыл ішінде базалық мөлшерлемені 9-12 ай көкжиегінде 12-14 % дейін жеткізуге болады.

| қаң.25 | ақп.25 | нау.25 | сәу.25 | мам.25 | мау.25 | шіл.25 | там.25 | қыр.25 | қаз.25 | қар.25 ---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|--- Инфляция | 1,1 | 1,5 | 1,3 | 1,2 | 0,9 | 0,8 | 0,7 | 1 | 1,1 | 0,5 | 0,8 Доллардың орташа айлық бағамы | 524,9 | 506,2 | 499,4 | 514,5 | 512,3 | 514,8 | 528,8 | 539,2 | 540,8 | 540,0 | 522,5 Доллар бағамының өзгерісі | 0,98 | -3,55 | -1,36 | 3,03 | -0,42 | 0,48 | 2,71 | 1,99 | 0,28 | -0,15 | -3,24